Het kabinet wil het makkelijker maken om ouders of kinderen op het eigen erf te huisvesten. Daarom worden de regels voor mantelzorg- en familiewoningen aangepast.

Let op: op dit moment gaat het nog om het Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting. De wijzigingen zijn dus nog niet definitief en treden naar verwachting op 1 januari 2027 in werking. Tot die tijd verandert er niets en blijven de huidige regels gelden en kunnen wij als VanWestreenen zijnde nog niet iets voor u betekenen als het gaat om beroep doen op deze regels. Ook gaat het expliciet ‘naar verwachting’ in op 1 januari 2027. Dat bekent dat er alsnog een kans aanwezig is dat het rijk de regels nog gaat opschorten met bijvoorbeeld een half jaar of jaar. Mocht er sprake zijn van spoed m.b.t. bv. premantelzorg, dan valt u vooralsnog terug op het huidig beleid. Pas wanneer het besluit definitief is vastgesteld en in werking treedt, kunnen de nieuwe mogelijkheden worden benut.

De belangrijkste wijziging is dat niet alleen mantelzorgwoningen, maar ook familiewoningen vergunningvrij mogelijk worden.

Dit betekent dat een vergunningvrije woning straks niet alleen kan worden gebruikt wanneer sprake is van een mantelzorgsituatie, maar ook voor de huisvesting van eerstegraads familieleden, zoals ouders of kinderen. Denk aan deze drie varianten:

• een ouder die alvast op het erf komt wonen, nog voordat sprake is van een zorgvraag (premantelzorg);
• een volwassen zoon of dochter die tijdelijk geen passende woning kan vinden;
• een mantelzorgsituatie waarbij intensieve zorg wordt verleend of ontvangen (dit was al zo).

Voor een mantelzorgwoning is bovendien geen mantelzorg- of doktersverklaring meer nodig.

De vergunningvrije regeling geldt uitsluitend voor eerstegraads familieleden (zoals ouders en kinderen) en pleeg/-adoptiekinderen.

De voorwaarden sluiten grotendeels aan bij de huidige vergunningvrije bouwregels die we al kennen. Dat betekent onder meer dat de bestaande regels voor ligging op het erf en maximale oppervlakten blijven gelden. Binnen stedelijk gebied blijft de bestaande oppervlakteberekening van toepassing, gebaseerd op de regels voor bijbehorende bouwwerken in het omgevingsplan of de vergunningsvrije mogelijkheden in het achtererfgebied. Buiten stedelijk gebied blijft onder voorwaarden een verplaatsbaar bouwwerk tot maximaal 100 m² vergunningvrij toegestaan op het erf.

Daarnaast noemt het ontwerpbesluit geen maximum aantal mantelzorg- of familiewoningen. In de praktijk wordt de ruimte vooral begrensd door de maximaal toegestane gezamenlijke oppervlakte van de vergunningvrije bijbehorende bouwwerken.

Omdat deze regeling rechtstreeks wordt opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), geldt zij na inwerkingtreding landelijk. Gemeenten hoeven hiervoor geen afzonderlijk beleid vast te stellen en kunnen deze vergunningvrije mogelijkheden niet uitsluiten via lokaal beleid. Uiteraard blijven de landelijke uitzonderingen, bijvoorbeeld voor monumenten of andere beschermde gebieden, wel van toepassing.

Wij volgen de verdere behandeling van het Ontwerpbesluit versterking regie volkshuisvesting op de voet. Zodra het besluit definitief is vastgesteld en in werking treedt, informeren wij u uiteraard over de definitieve regels en de mogelijkheden voor uw situatie.