Het kabinet heeft een nieuw maatregelenpakket aangekondigd om de gezondheidsrisico’s voor omwonenden van geitenhouderijen te beperken. De belangrijkste maatregel is de invoering van een landelijke afstandsnorm van 500 meter tussen geitenhouderijen en gevoelige functies, zoals woningen, woonkernen, kinderdagverblijven en zorginstellingen. De plannen zijn nog niet van kracht, maar geven wel duidelijk de toekomstige koers aan.
Wat verandert er?
Het kabinet wil voorkomen dat nieuwe geitenhouderijen binnen 500 meter van gevoelige functies worden gevestigd. Andersom mogen binnen deze afstand ook geen nieuwe woningen of andere gevoelige functies meer worden gerealiseerd bij bestaande geitenhouderijen. Volgens het kabinet biedt een landelijke afstandsnorm meer duidelijkheid dan de huidige provinciale moratoria en zorgt deze uiteindelijk voor meer ontwikkelingsruimte voor bedrijven die buiten de 500-meterzone liggen.
Wat betekent dit voor bestaande geitenhouders?
Voor bestaande bedrijven verandert op dit moment niets. De afstandsnorm is nog geen wet en bestaande vergunningen blijven gewoon geldig.
Voor geitenhouders in de negen provincies waar momenteel een verbod geldt op nieuwvestiging en uitbreiding, verandert eveneens niets. Het kabinet vraagt deze provincies de bestaande moratoria te handhaven totdat de landelijke regelgeving is ingevoerd. Wel is het voornemen dat bestaande geitenhouderijen binnen 500 meter van woningen of andere gevoelige functies in de toekomst niet meer kunnen uitbreiden, zolang er geen bewezen effectieve en handhaafbare emissiereducerende maatregelen beschikbaar zijn.
Onderzoek naar alternatieven
Het kabinet zet tegelijkertijd in op meerjarig onderzoek naar maatregelen die de uitstoot van bacteriën, endotoxinen en fijnstof kunnen verminderen. Wanneer dergelijke maatregelen aantoonbaar werken, kunnen deze in de toekomst mogelijk weer ontwikkelingsruimte bieden voor bedrijven binnen de 500-meterzone.
Daarnaast komt er extra aandacht voor zogenoemde prioritaire locaties: gebieden waar veel woningen dicht bij geitenhouderijen liggen. Hier wil het kabinet samen met provincies en gemeenten maatwerk toepassen.
Vervolg
Voordat de afstandsnorm kan worden ingevoerd, moet eerst een plan-milieueffectrapportage (plan-MER) worden opgesteld en moet de regelgeving onder de Omgevingswet worden aangepast. Dit proces duurt naar verwachting nog enkele jaren. Ondertussen wordt opnieuw onderzoek gedaan naar het voorkomen van longontstekingen bij omwonenden. De resultaten worden medio 2027 verwacht en dienen als nulmeting. Rond 2029/2030 wordt het onderzoek herhaald om te beoordelen of de maatregelen daadwerkelijk effect hebben.
